Flexible Solar Panel : सौर ऊर्जेच्या क्षेत्रात नवनवीन तंत्रज्ञान येत असताना ‘Flexible Solar Panel’ हा सध्या एक चर्चेचा विषय ठरत आहे. पारंपारिक काचेच्या जड पॅनेलपेक्षा हे पॅनेल दिसायला आधुनिक आणि हाताळायला सोपे वाटतात. परंतु, हे पॅनेल तुमच्या घराच्या कायमस्वरूपी वापरासाठी योग्य आहेत का, की हा फक्त एक तात्पुरता ट्रेंड आहे? या बातमीमध्ये आपण फ्लेक्सिबल सोलर सिस्टिमचे तांत्रिक पैलू, त्यांचा खर्च आणि कार्यक्षमतेबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
Solar Brand and Solar Module
बाजारात सध्या ‘Renogy’, ‘SunPower’ आणि काही भारतीय स्टार्टअप्स नामांकित Solar Brands म्हणून फ्लेक्सिबल पॅनेल उपलब्ध करून देत आहेत. या सिस्टिममध्ये वापरले जाणारे Solar Modules हे अत्यंत पातळ सिलिकॉन लेयरपासून बनवलेले असतात, ज्यावर पीव्हीसी किंवा ईटीएफई (ETFE) शीटचे कोटिंग असते. हे मॉड्यूल्स पारंपारिक पॅनेलसारखे कडक नसून ते १५ ते ३० अंशांपर्यंत सहज वाकवता येतात. हे विशेषतः अशा ब्रँड्सकडून खरेदी करणे गरजेचे आहे जे त्यांच्या लेयर्सच्या मजबुतीची खात्री देतात.
Solar System Capacity (Kilowatt)
फ्लेक्सिबल सोलर पॅनेलची Solar System Capacity सहसा १०० वॅट ते ४०० वॅट या श्रेणीत असते. जर तुम्हाला १ Kilowatts ची सिस्टिम तयार करायची असेल, तर तुम्हाला अशा १० पॅनेल्सची गरज भासेल. या पॅनेल्सची निर्मिती क्षमता कडक पॅनेलच्या तुलनेत थोडी कमी असते. त्यामुळे मोठ्या घरासाठी पूर्णपणे फ्लेक्सिबल सिस्टिमवर अवलंबून राहणे तांत्रिकदृष्ट्या आव्हानात्मक ठरू शकते, पण छोट्या बॅटरी चार्जिंगसाठी ही क्षमता पुरेशी असते.
Solar Inverter and Performance
या सिस्टिमसाठी वापरला जाणारा Solar Inverter हा बॅटरी बॅकअपला सपोर्ट करणारा असावा लागतो, कारण फ्लेक्सिबल पॅनेल बहुतेक वेळा ऑफ-ग्रिड वापरासाठी वापरले जातात. या पॅनेल्सचा Performance उष्णतेवर खूप अवलंबून असतो; कडक पॅनेलच्या खाली हवेसाठी जागा असते, पण हे पॅनेल थेट पृष्ठभागाला चिटकवून लावले जातात. यामुळे पॅनेल जास्त गरम होऊन उन्हाळ्यात त्यांच्या वीज निर्मितीच्या क्षमतेवर (कार्यक्षमतेवर) नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
Appliances Load Management
फ्लेक्सिबल सिस्टिमवर कोणती Appliances चालवायची, याचे नियोजन करणे गरजेचे आहे. जर तुम्ही १ किलोवॅटची सिस्टिम व्हॅन किंवा बोटीवर बसवली असेल, तर त्यावर तुम्ही लॅपटॉप, छोटे फॅन, एलईडी लाईट्स आणि मोबाईल चार्जिंग यांसारखा लोड सहज हाताळू शकता. मात्र, हे पॅनेल घराच्या मोठ्या उपकरणांसाठी (जसे की एसी किंवा गिझर) वापरणे शिफारसित नाही. योग्य Load Management मुळे या पॅनेल्सचा वापर प्रवासात किंवा कॅम्पिंग दरम्यान अत्यंत सोयीस्कर ठरतो.
Features and Models
या सिस्टिमचे सर्वात मुख्य Features म्हणजे तिचे हलके वजन आणि लवचिकता. वेगवेगळ्या Models मध्ये हे पॅनेल इतके पातळ असतात की ते बॅकपॅकमध्ये देखील मावू शकतात. या मॉडेलला बसवण्यासाठी कोणत्याही जड लोखंडी स्ट्रक्चरची गरज नसते, ज्यामुळे ते कोणत्याही वक्र पृष्ठभागावर (उदा. गाडीची छत किंवा बोटीचा डेक) सहज बसवता येतात. आधुनिक मॉडेल्समध्ये पाणी आणि धुळीपासून संरक्षणासाठी IP67 किंवा IP68 रेटिंग देखील दिले जाते.
Safety and Protection
फ्लेक्सिबल पॅनेलच्या बाबतीत Safety ही एक महत्त्वाची बाब आहे कारण ते लवकर गरम होऊ शकतात. त्यांच्या वायरिंगमध्ये ‘MC4 Connectors’ चा वापर केला जातो जो पावसाळ्यात Protection देतो. तथापि, या पॅनेलला कडक काच नसल्यामुळे त्यावर कोणताही जड वस्तू पडल्यास आतील सेलला तडा जाण्याची भीती असते. त्यामुळे या सिस्टिमचे संरक्षण करण्यासाठी ती थेट सूर्यप्रकाशात पण सुरक्षित ठिकाणी बसवणे तांत्रिकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहे.
Installation Cost and Expenses
फ्लेक्सिबल पॅनेलचा Installation Cost पारंपारिक पॅनेलपेक्षा कमी असतो कारण यासाठी महागड्या स्टँडची गरज नसते. मात्र, या पॅनेलची स्वतःची किंमत (Per Watt) कडक पॅनेलच्या तुलनेत २ ते ३ पट जास्त असते, ज्यामुळे एकूण Expenses वाढतात. साधारणपणे १०० वॅटचा चांगला फ्लेक्सिबल पॅनेल ८,००० ते १२,००० रुपयांपर्यंत मिळतो. ही गुंतवणूक अशा लोकांसाठी उत्तम आहे ज्यांना फिरत्या वाहनांसाठी किंवा तात्पुरत्या सेटअपसाठी वीज हवी आहे.
Government Subsidy and Authority
सध्या भारतामध्ये ‘PM Surya Ghar Yojana’ अंतर्गत केवळ कायमस्वरूपी (Rigid) छतावरील सोलर सिस्टिमला सबसिडी दिली जाते. फ्लेक्सिबल पॅनेल हे पोर्टेबल प्रकारात येत असल्याने त्यावर सहसा Government Subsidy मिळत नाही. कोणत्याही सोलर Authority नुसार (उदा. MNRE), घराच्या मुख्य वीज पुरवठ्यासाठी कडक पॅनेलच वापरणे अधिक सुरक्षित आणि फायदेशीर मानले जाते. त्यामुळे सबसिडीच्या अपेक्षेने या पॅनेलमध्ये गुंतवणूक करणे टाळावे.
